Woord van de Week

Connotatie-frustratie

Vaak zegt een woord meer dan de betekenis ervan op zich doet vermoeden. Ik vind dat best iets moois. Wij mensen hebben het vermogen om tussen de regels door te lezen. En wanneer we onszelf daarvan bewust zijn kunnen we elkaar en onszelf nóg beter verstaan. Bijzonder intrigerend, niet?

connotatie de, -s 1 de aan een woord verbonden (emotionele) voorstellingen buiten de eigenlijke betekenis om ≈ gevoelswaarde >< denotatie

Ik heb het al ooit gezegd: een woord hoeft niet te zeggen wat een ander daarmee bedoelt. Bijna ieder woord dat we gebruiken verandert van klank zodra een volgende spreker het in zijn mond neemt.

Dips!

Het heeft te maken met geschiedenis en herinneringen, gewoonten, gevoelens, gedachten, context, intentie en stemgebruik. Eenmaal uitgesproken wordt het er nog ingewikkelder – of ingenieuzer – op, want de luisteraar doet er zelf ook een eigen klanksausje overheen.

Connotatie betekenis

Vaak gebeurt dit onbewust en talloze keren gaat het goed. We kiezen de woorden die passen bij wat we willen uitdrukken en onze omgeving lijkt te volgen wat we bedoelen. Degenen die dichtbij ons staan hebben dikwijls al genoeg aan een half of zelfs onuitgesproken woord. De connotatie en betekenis van een woord gaan dan zonder problemen samen.

denotatie de, -s 1 aanduiding, omschrijving 2 taalkundige, vaste betekenisomschrijving van een woord >< connotatie

Oók een kunst

Net zo speciaal als die situaties vind ik de keren dat we massaal níet lijken te snappen wat de ander verwoordt. We krijgen het als samenleving ooit voor elkaar om onze bedoelingdressing uiterst goed op elkaar af te stemmen, maar dan wel zo dat we de plank lekker misslaan.

Testje

Check het zelf maar eens. Wat ervaar je bij de volgende uitspraken?

“Hij vraagt om aandacht.”
“Jij bent nieuwsgierig.”
“Zij houdt graag controle.“

Zijn deze uitspraken neutraal van toon? Veroordelend? Of toch complimenteus? Zo uit het niets kunnen we gemakkelijk beweren dat de opmerkingen sec inhouden wat ze letterlijk betekenen. Vooralsnog komen er voor jou misschien weinig gevoelsmatige voorstellingen bij kijken. Of misschien voelde je stiekem de lading al wel.

Zwaarbeladen

Want, wie om aandacht vraagt op al dan niet constructieve wijze, die is al gauw een aandachtstrekker. O en stel jij vragen? Of weet je van alles wel iets af? Poeh, dan ben jij vast zo’n nieuwsgierig Aagje. En wie van grip of mogelijk zelfs van controle houdt is so-wie-so een controlfreak!

Dat klinkt niet logisch, hé?

Aandacht is een menselijke behoefte die iedereen bij zich draagt. In meer of mindere mate uiteraard, maar als groepsdier met een actieve gevoelswereld op verschillende niveaus, is een leven zonder aandacht volgens mij voor niemand vervullend. Aandacht lijkt bijna een vies woord, terwijl het zo fijn is om te kunnen geven en ook op zijn tijd te mogen ontvangen.

En dit smaakje dan

Nieuwsgierigheid sleepte jou door tergend trage lesuren. (Al was het voor de docent vast leuker als je benieuwd was geweest naar zijn presentatie in plaats van de weekendplannen van dat ene leuke klasgenootje.) Nieuwsgierigheid helpt ons leren, studeren, groeien, ontwikkelen en oplossen. Het is verwant aan interesse en belangstelling. Hoe komt het toch dat we het ene liever horen dan het andere? Daar ben ik oprecht nieuwsgierig naar. Waar zat die kentering?

Nog meer vieze woorden

Hetzelfde geldt voor de mate waarin we op controle gesteld zijn. In een emotieregulatietraining is controle vast niet zo’n vies woord als voor degenen die kampen met een dwangstoornis. Uiteindelijk is het allemaal relatief. Toch doen we gemakkelijk mee aan de trend waarin we planners, organisatoren en strebers met het label ‘controlfreak’ bestempelen.

Connotatie

In deze voorbeelden is de gevoelsmatige voorstelling bij een woord bijna bepalender dan de objectieve definitie. Connotatie kleurt onze communicatie. We dragen allemaal een onzichtbare, veranderende connotatie-encyclopedie met ons mee. Ieder woord dat we kennen staat daarin opgeslagen met een bijpassend subtiel nasmaakje, een fijne dressing of een dot saus waarvan je na drie dagen de laatste restjes nog aan het uitzweten bent.

De connotatie van een woord is als de nasmaak van een gerecht. Hier een zogenaamd betekenissausje.

Betekenissaus

Daar waar een sausje overeenkomt met de sausjes van de meeste mensen in jouw omgeving kan het een uitdaging zijn het sausje als zodanig te herkennen. Als je allemaal een flinke teen knoflook eet bij iedere maaltijd vind je elkaar waarschijnlijk ook prima ruiken. Totdat jouw knoflook op is en je de boodschappen een paar dagen uitstelt…

Verandering van spijs doet eten

Precies daar wordt het volgens mij interessant! Als je jouw connotaties of betekenissausjes herkent en openstaat voor die van anderen, kunnen gesprekken, verhalen en relaties verdiepen. De verschillende dimensies van taal kunnen oorlogen ontketenen én beëindigen, mensen verbinden en vrede verspreiden. Telkens wanneer jij een sausje herkent kun je dus kiezen: benoem je het tot een heftige satésaus met uitjes of maak je er een deel-en-dipfeestje van?

2 Reacties

  1. Prachtige website en een mooie blog.
    Maria en Adriaan

    Antwoord
    • Bedankt voor de complimenten, Adriaan en Maria. Fijn dat jullie weer meelezen.

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Heb je een goed verhaal, maar mis je de juiste woorden?
Ik help je graag op weg in een gratis en vrijblijvend adviesgesprek.

Jouw verhaal verdient de juiste woorden, een heldere stem die jouw publiek bereikt én inspireert. Luverei helpt jou die stem te vinden met schrijf- en redigeerwerk. Door aandachtig te luisteren, met zorg te verwoorden en vol passie te boeien. Geef jouw verhaal de woorden die het verdient. Laat van je horen!

Contact

E-mail sara@luverei.nl
Telefoon 06 20996290

KvK 71507671
Btw-id NL002281312B61